Indian National Movement MCQs: కాంపిటేటివ్ ఎగ్జామ్స్ భారత జాతీయ ఉద్యమం టాప్ 20 మల్టిపుల్ ఛాయిస్ ప్రశ్నలు – సమాధానాలతో!
Body Content:
ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీస్ (SI, కానిస్టేబుల్), గ్రూప్స్ మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షల జనరల్ స్టడీస్ పేపర్లో అత్యధిక మార్కులు వచ్చే ‘భారత జాతీయ ఉద్యమం’ (Indian National Movement) విభాగం నుండి గత పరీక్షలలో అడిగిన మరియు రాబోయే పరీక్షలలో అడగడానికి అవకాశం ఉన్న 20 ముఖ్యమైన మల్టిపుల్ ఛాయిస్ ప్రశ్నలను (సమాధానాలు, వివరణలతో) కింద అందించాము.
Q1. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (INC) ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?
- A) 1880
- B) 1885
- C) 1890
- D) 1895
- సమాధానం: B) 1885
- వివరణ: భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 1885 డిసెంబర్ 28న బాంబేలో స్థాపించబడింది.
Q2. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (INC) మొదటి సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించినది ఎవరు?
- A) దాదాభాయ్ నౌరోజీ
- B) ఉమేష్ చంద్ర బెనర్జీ (W.C. Bannerjee)
- C) ఎ.ఓ. హ్యూమ్
- D) గోపాలకృష్ణ गोखले
- సమాధానం: B) ఉమేష్ చంద్ర బెనర్జీ
- వివరణ: బాంబేలో జరిగిన మొదటి సమావేశానికి డబ్ల్యూ.సీ. బెనర్జీ అధ్యక్షత వహించగా, 72 మంది ప్రతినిధులు హాజరయ్యారు.
Q3. “స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు, దాన్ని నేను సాధించి తీరుతాను” అని నినాదం ఇచ్చినది ఎవరు?
- A) మహాత్మా గాంధీ
- B) సుభాష్ చంద్రబోస్
- C) బాల గంగాధర తిలక్
- D) లాలా లజపతిరాయ్
- సమాధానం: C) బాల గంగాధర తిలక్
- వివరణ: అతివాద నాయకుడైన బాల గంగాధర తిలక్ ప్రజలలో స్వదేశీ స్ఫూర్తిని రగల్చడానికి ఈ ప్రసిద్ధ నినాదాన్ని ఇచ్చారు.
Q4. బ్రిటిష్ వారు బెంగాల్ విభజనను ఏ సంవత్సరంలో అమలు చేశారు?
- A) 1904
- B) 1905
- C) 1906
- D) 1911
- సమాధానం: B) 1905
- వివరణ: నాటి వైస్రాయ్ లార్డ్ కర్జన్ 1905లో బెంగాల్ను విభజించారు, దీనికి నిరసనగా వందేమాతరం ఉద్యమం ప్రారంభమైంది.
Q5. కింది వారిలో ఎవరిని “భారతదేశ వృద్ధుడే” (Grand Old Man of India) అని పిలుస్తారు?
- A) మహాత్మా గాంధీ
- B) దాదాభాయ్ నౌరోజీ
- C) బాల గంగాధర తిలక్
- D) గోపాలకృష్ణ గోఖలే
- సమాధానం: B) దాదాభాయ్ నౌరోజీ
- వివరణ: బ్రిటిష్ పార్లమెంటుకు ఎన్నికైన మొదటి భారతీయుడైన దాదాభాయ్ నౌరోజీ ని ‘గ్రాండ్ ఓల్డ్ మ్యాన్ ఆఫ్ ఇండియా’ అని పిలుస్తారు.
Q6. మహాత్మా గాంధీజీ దక్షిణ ఆఫ్రికా నుండి భారతదేశానికి ఏ సంవత్సరంలో తిరిగి వచ్చారు?
- A) 1915
- B) 1919
- C) 1920
- D) 1917
- సమాధానం: A) 1915
- వివరణ: 1915 జనవరి 9న గాంధీజీ భారత్కు తిరిగి వచ్చారు. ఈ రోజు జ్ఞాపకార్థమే మనం ప్రతి ఏటా ‘ప్రవాస భారతీయ దివస్’ జరుపుకుంటాము.
Q7. మహాత్మా గాంధీ భారతదేశంలో చేపట్టిన మొదటి సత్యాగ్రహం ఏది?
- A) అహ్మదాబాద్ మిల్లు సమ్మె
- B) ఖేడా సత్యాగ్రహం
- C) చంపారన్ సత్యాగ్రహం
- D) బార్డోలి సత్యాగ్రహం
- సమాధానం: C) 3 చంపారన్ సత్యాగ్రహం
- వివరణ: 1917లో బీహార్లోని చంపారన్లో నీలిమందు (Indigo) రైతులకు మద్దతుగా గాంధీజీ తన మొదటి సత్యాగ్రహాన్ని విజయవంతంగా నిర్వహించారు.
Q8. చారిత్రాత్మక జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం ఏ తేదీన జరిగింది?
- A) 1919 ఏప్రిల్ 13
- B) 1919 మే 13
- C) 1920 ఏప్రిల్ 13
- D) 1919 మార్చి 13
- సమాధానం: A) 1919 ఏప్రిల్ 13
- వివరణ: పంజాబ్లోని అమృత్సర్లో గల జలియన్ వాలాబాగ్లో రౌలత్ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా సమావేశమైన ప్రజలపై జనరల్ డయర్ క్రూరంగా కాల్పులు జరిపించారు.
Q9. జలియన్ వాలాబాగ్ ఉదంతానికి నిరసనగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇచ్చిన “నైట్హుడ్” బిరుదును త్యజించినది ఎవరు?
- A) మహాత్మా గాంధీ
- B) రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్
- C) జవహర్లాల్ నెహ్రూ
- D) సుభాష్ చంద్రబోస్
- సమాధానం: B) రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్
- వివరణ: బ్రిటిష్ వారి అమానుష చర్యకు నిరసనగా విశ్వకవి రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ తన సర్/నైట్హుడ్ బిరుదును తిరిగి ఇచ్చివేశారు.
Q10. గాంధీజీ సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని (Non-Cooperation Movement) ఏ సంఘటన కారణంగా నిలిపివేశారు?
- A) జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతం
- B) చౌరీచౌరా సంఘటన
- C) దండి మార్చ్
- D) పూనా ఒప్పందం
- సమాధానం: B) చౌరీచౌరా సంఘటన
- వివరణ: 1922 ఫిబ్రవరిలో ఉత్తరప్రదేశ్లోని చౌరీచౌరాలో ఉద్యమకారులు పోలీస్ స్టేషన్ను తగలబెట్టి 22 మంది పోలీసులను సజీవ దహనం చేయడంతో, హింసకు తావులేదని గాంధీజీ ఉద్యమాన్ని ఆపేశారు.
Q11. ప్రసిద్ధ ‘దండి మార్చ్’ లేదా ఉప్పు సత్యాగ్రహం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది?
- A) 1928
- B) 1930
- C) 1932
- D) 1935
- సమాధానం: B) 1930
- వివరణ: 1930 మార్చి 12న షబర్మతి ఆశ్రమం నుండి గాంధీజీ తన అనుచరులతో కలిసి దండి వైపు పాదయాత్ర ప్రారంభించి ఉప్పు చట్టాన్ని ఉల్లంఘించారు.
Q12. కింది వారిలో ‘సరిహద్దు గాంధీ’ (Frontier Gandhi) అని ఎవరిని పిలుస్తారు?
- A) మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్
- B) ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్
- C) మొహమ్మద్ అలీ జిన్నా
- D) లియాఖత్ అలీ ఖాన్
- సమాధానం: B) ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్
- వివరణ: వాయువ్య సరిహద్దు ప్రాంతంలో ఖుదాయి ఖిద్మత్గార్ (ఎర్ర చొక్కాల) ఉద్యమాన్ని నడిపిన ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ ను సరిహద్దు గాంధీ అంటారు.
Q13. 1942 క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ సమయంలో మహాత్మా గాంధీ ఇచ్చిన ప్రసిద్ధ నినాదం ఏది?
- A) జై హింద్
- B) ఇంక్విలాబ్ జిందాబాద్
- C) డూ ఆర్ డై (Do or Die)
- D) స్వరాజ్యం మా హక్కు
- సమాధానం: C) డూ ఆర్ డై (Do or Die)
- వివరణ: దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం చివరి పోరాటంగా భావిస్తూ గాంధీజీ భారతీయులకు “సాధించండి లేదా మరణించండి” అనే పిలుపునిచ్చారు.
Q14. “నాకు రక్తాన్ని ఇవ్వండి, నేను మీకు స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇస్తాను” అని ప్రకటించిన విప్లవ నాయకుడు ఎవరు?
- A) భగత్ సింగ్
- B) చంద్రశేఖర్ ఆజాద్
- C) సుభాష్ చంద్రబోస్
- D) లాలా లజపతిరాయ్
- సమాధానం: C) సుభాష్ చంద్రబోస్
- వివరణ: ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ (INA) సైనికులను ఉత్సాహపరచడానికి నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ఈ వీరోచిత నినాదాన్ని ఇచ్చారు.
Q15. గాంధీజీ ఏ ఏకైక భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (INC) సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు?
- A) 1924 బెల్గాం సమావేశం
- B) 1925 కాన్పూర్ సమావేశం
- C) 1929 లాహోర్ సమావేశం
- D) 1938 హరిపుర సమావేశం
- సమాధానం: A) 1924 బెల్గాం సమావేశం
- వివరణ: మహాత్మా గాంధీ తన జీవితంలో కేవలం ఒకే ఒక్కసారి 1924లో కర్ణాటకలోని బెల్గాంలో జరిగిన ఐఎన్సీ వార్షిక సమావేశానికి అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు.
Q16. ముస్లిం లీగ్ ఏ సంవత్సరంలో స్థాపించబడింది?
- A) 1905
- B) 1906
- C) 1907
- D) 1909
- సమాధానం: B) 1906
- వివరణ: 1906లో ఢాకాలో ఆగాఖాన్ మరియు నవాబ్ సలీముల్లా నేతృత్వంలో ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ ఏర్పాటయింది.
Q17. ఐఎన్సీ (INC) కి అధ్యక్షత వహించిన మొదటి భారతీయ మహిళ ఎవరు?
- A) అనిబిసెంట్
- B) సరోజినీ నాయుడు
- C) నెల్లీ సేన్గుప్తా
- D) ఇందిరా గాంధీ
- సమాధానం: B) సరోజినీ నాయుడు
- వివరణ: 1925 కాన్పూర్ సమావేశానికి సరోజినీ నాయుడు అధ్యక్షత వహించారు. (గమనిక: మొదటి మహిళ అనిబిసెంట్ (1917), కానీ ఆమె విదేశీయురాలు. మొదటి ‘భారతీయ’ మహిళ సరోజినీ నాయుడు).
Q18. బ్రిటిష్ పార్లమెంట్లో భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం (Indian Independence Act) ఎప్పుడు ఆమోదించబడింది?
- A) 1947 జూన్ 3
- B) 1947 జూలై 18
- C) 1947 ఆగస్టు 15
- D) 1947 జనవరి 26
- సమాధానం: B) 1947 జూలై 18
- వివరణ: లార్డ్ మౌంట్బాటన్ ప్లాన్ ఆధారంగా రూపొందించిన ఈ చట్టం 1947 జూలై 18న బ్రిటిష్ రాజు ఆమోదం పొందింది.
Q19. భారతదేశంలో ‘సంపద తరలింపు సిద్ధాంతాన్ని’ (Drain Theory) ప్రతిపాదించినది ఎవరు?
- A) రోమేష్ చందర్ దత్
- B) దాదాభాయ్ నౌరోజీ
- C) ఎం.జి. రనడే
- D) బిపిన్ చంద్రపాల్
- సమాధానం: B) దాదాభాయ్ నౌరోజీ
- వివరణ: బ్రిటిష్ వారు భారతదేశ ఆర్థిక వనరులను ఏ విధంగా తరలించుకుపోతున్నారో దాదాభాయ్ నౌరోజీ గణాంకాలతో సహా నిరూపించారు.
Q20. ‘లిబర్టీ, ఈక్వాలిటీ, ఫ్రటర్నిటీ’ (స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం) అనే నినాదాలు ఏ అంతర్జాతీయ విప్లవం నుండి భారత జాతీయ ఉద్యమంలోకి వచ్చాయి?
- A) రష్యన్ విప్లవం
- B) ఫ్రెంచ్ విప్లవం
- C) అమెరికా స్వాతంత్ర్య పోరాటం
- D) చైనా విప్లవం
- సమాధానం: B) ఫ్రెంచ్ విప్లవం
- వివరణ: 1789 లో జరిగిన ఫ్రెంచ్ విప్లవం యొక్క ప్రధాన ఆదర్శాలైన స్వేచ్ఛ, సమానత్వం భారత రాజ్యాంగ పీఠికలో కూడా చేర్చబడ్డాయి.