APPSC గ్రూప్-2 మెయిన్స్ మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షల కోసం అత్యంత కీలకమైన ‘ఇండియన్ ఎకానమీ’ (Indian Economy) మరియు ‘సైన్స్ & టెక్నాలజీ’ (Science & Technology) సమగ్ర స్టడీ మెటీరియల్ డేటా క్రింద ఇవ్వబడింది.
💰 1. ఇండియన్ ఎకానమీ (Indian Economy) – కీలక డేటా
A. జాతీయ ఆదాయం (National Income) – ముఖ్యాంశాలు
- GDP (Gross Domestic Product): ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశ భౌగోళిక సరిహద్దుల లోపల ఉత్పత్తి అయిన వస్తు సేవల మొత్తం ద్రవ్య విలువ.
- భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థానం: ప్రస్తుత అంతర్జాతీయ నివేదికల ప్రకారం, నామినల్ GDP (Nominal GDP) పరంగా భారతదేశం ప్రపంచంలోనే 5వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా కొనసాగుతోంది.
- రంగాలు – వాటా (Sectoral Share): భారత జిడిపిలో సేవా రంగం (Services Sector) దాదాపు 53% పైగా అత్యధిక వాటాను కలిగి ఉంది. ఆ తర్వాత పారిశ్రామిక రంగం (~28%), వ్యవసాయ రంగం (~18%) ఉన్నాయి. (గమనిక: ఉపాధి కల్పనలో మాత్రం వ్యవసాయ రంగం ఇప్పటికీ మొదటి స్థానంలో ఉంది).
B. నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog)
- ఏర్పాటు: 1 జనవరి 2015న ప్రణాళికా సంఘం (Planning Commission) స్థానంలో దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.
- విధానం: ఇది బాటమ్-అప్ (Bottom-Up Approach) విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది మరియు భారత ప్రభుత్వానికి ‘థింక్ ట్యాంక్’ (Think Tank) లా పనిచేస్తుంది.
- నిర్మాణం: దీనికి అధ్యక్షుడిగా (Chairman) ఎల్లప్పుడూ ప్రధానమంత్రి వ్యవహరిస్తారు.
🚀 2. సైన్స్ & టెక్నాలజీ (Science & Technology) – సమగ్ర సమాచారం
A. భారత అంతరిక్ష రంగం (ISRO – Space Technology)
- భారత అంతరిక్ష పితామహుడు: డా. విక్రమ్ సారాభాయ్.
- ఇస్రో (ISRO) ఏర్పాటు: 15 ఆగస్టు 1969. దీని ప్రధాన కార్యాలయం బెంగళూరులో ఉంది.
- కీలక ప్రయోగాలు:
- చంద్రయాన్-3: 23 ఆగస్టు 2023న చంద్రుడి దక్షిణ ధ్రువంపై విజయవంతంగా ల్యాండ్ అయింది. ల్యాండ్ అయిన ప్రదేశాన్ని **‘శివశక్తి పాయింట్’**గా నామకరణం చేశారు.
- ఆదిత్య-L1: సూర్యుడిపై పరిశోధనల కోసం ఇస్రో ప్రయోగించిన మొదటి అంతరిక్ష నౌక. ఇది భూమికి 15 లక్షల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న లెగ్రాంజియన్ పాయింట్ 1 (L1) కక్ష్యలో విజయవంతంగా చేరింది.
- గగన్‌యాన్ (Gaganyaan): భారతదేశపు మొట్టమొదటి మానవసహిత అంతరిక్ష యాత్ర (Human Spaceflight Mission).
B. డిఫెన్స్ టెక్నాలజీ (DRDO) – క్షిపణుల రకాలు
భారతదేశ రక్షణ పరిశోధన సంస్థ (DRDO) అభివృద్ధి చేసిన IGMDP (Integrated Guided Missile Development Programme) కింద 5 రకాల ముఖ్యమైన క్షిపణులను తయారు చేశారు (దీనిని PATNA అని గుర్తుపెట్టుకోవచ్చు):
- P – Prithvi (పృథ్వి): భూమి నుండి భూమికి ప్రయోగించే తక్కువ శ్రేణి క్షిపణి (Surface-to-Surface).
- A – Agni (అగ్ని): భూమి నుండి భూమికి ప్రయోగించే బాలిస్టిక్ క్షిపణి (ఖండాంతర క్షిపణి శ్రేణి).
- T – Trishul (త్రిశూల్): భూమి నుండి గగనతలానికి ప్రయోగించే స్వల్ప శ్రేణి క్షిపణి (Surface-to-Air).
- N – Nag (నాగ్): ట్యాంక్ విధ్వంసక క్షిపణి (Anti-Tank Guided Missile).
- A – Akash (ఆకాశ్): భూమి నుండి గగనతలానికి ప్రయోగించే మధ్యస్థ శ్రేణి క్షిపణి.
📝 ఎకానమీ & సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ప్రాక్టీస్ క్విజ్
మీ ప్రిపరేషన్ స్థాయిని మరింత మెరుగుపరుచుకోవడానికి ఈ క్రింది ఇంటరాక్టివ్ మోడల్ ప్రశ్నలను ప్రాక్టీస్ చేయండి:
APPSC గ్రూప్-2: భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ & ఇస్రో అంతరిక్ష సాంకేతికత క్విజ్Interactive view
1.రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) రెపో రేటు (Repo Rate)ను పెంచినట్లయితే, ఆర్థిక వ్యవస్థపై దాని ప్రభావం ఏమిటి?
A)
ద్రవ్య లభ్యత విపరీతంగా పెరిగి మార్కెట్లో వస్తువుల ధరలు పెరుగుతాయి.
B)
బ్యాంకు వడ్డీ రేట్లు తగ్గి ప్రజలు ఎక్కువ అప్పులు తీసుకుంటారు.
C)
నిరుద్యోగ సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారమవుతుంది.
D)
ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి రుణాలు ప్రియమవుతాయి, డిమాండ్ తగ్గుతుంది.
2.’నీతి ఆయోగ్’ (NITI Aayog)కి సంబంధించి క్రింది వాటిలో సరైన వాక్యం ఏది?
A)
ఇది ప్రభుత్వానికి థింక్-ట్యాంక్ (Think-Tank) వలె పని చేస్తుంది మరియు సహకార సమాఖ్య విధానాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
B)
ఇది రాజ్యాంగబద్ధమైన సంస్థ మరియు దీనికి రాష్ట్రాల ప్రణాళికలను ఆమోదించే చట్టపరమైన అధికారం ఉంది.
C)
ఇది పంచవర్ష ప్రణాళికలకు నేరుగా నిధులు కేటాయించే తుది సంస్థ.
D)
దీనికి ప్రధాన కార్యాలయం ముంబైలో ఉంది మరియు దీనికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ అధ్యక్షత వహిస్తుంది.
3.చంద్రయాన్-3 (Chandrayaan-3) మిషన్‌ను అంతరిక్షంలోకి విజయవంతంగా ప్రయోగించిన ఇస్రో రాకెట్ (ప్రయోగ వాహనం) ఏది?
A)
PSLV-C57
B)
SSLV-D2
C)
LVM3-M4 (గతంలో GSLV Mk-III)
D)
GSLV-F10
4.భారతదేశపు స్వదేశీ నావిగేషన్ సిస్టమ్ అయిన ‘NavIC’ (సంచార ఉపగ్రహ వ్యవస్థ) యొక్క పూర్తి రూపం ఏమిటి?
A)
Navigation in Indian Constellation
B)
Navigation with Indian Constellation
C)
National Verification in Indian Cities
D)
Navigation and Variable Information Center
5.1991లో భారతదేశంలో ప్రవేశపెట్టిన నూతన ఆర్థిక సంస్కరణల (LPG – Liberalisation, Privatisation, Globalisation) ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటి?
A)
దేశం నుండి విదేశీ పెట్టుబడులను పూర్తిగా నిషేధించడం.
B)
కేవలం వ్యవసాయ రంగాన్ని మాత్రమే ప్రభుత్వ గుత్తాధిపత్యంలో ఉంచడం.
C)
రూపాయి విలువను విపరీతంగా పెంచడం ద్వారా ఎగుమతులను ఆపడం.
D)
చెల్లింపుల సంక్షోభాన్ని అధిగమించి, ఆర్థిక వ్యవస్థను సరళీకరించి ప్రపంచ మార్కెట్‌కు అనుసంధానించడం.
Answer key and explanations
1. D) ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి రుణాలు ప్రియమవుతాయి, డిమాండ్ తగ్గుతుంది.
- Explanation: సరైనది! రెపో రేటు పెంచడం ద్వారా రుణాలు ఖరీదై, వినియోగం మరియు పెట్టుబడులు తగ్గి, తద్వారా ద్రవ్యోల్బణం నియంత్రణలోకి వస్తుంది.
2. A) ఇది ప్రభుత్వానికి థింక్-ట్యాంక్ (Think-Tank) వలె పని చేస్తుంది మరియు సహకార సమాఖ్య విధానాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
- Explanation: సరైనది! నీతి ఆయోగ్ అనేది పాలనాపరమైన సలహాలు అందించే థింక్-ట్యాంక్, ఇది బాటమ్-అప్ అప్రోచ్ ద్వారా రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందిస్తుంది.
3. C) LVM3-M4 (గతంలో GSLV Mk-III)
- Explanation: సరైనది! LVM3-M4 రాకెట్ అత్యంత బరువైన పేలోడ్‌లను మోయగల సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల చంద్రయాన్-3 ని విజయవంతంగా చంద్రుని కక్ష్య దిశగా పంపింది.
4. B) Navigation with Indian Constellation
- Explanation: సరైనది! NavIC అనగా ‘Navigation with Indian Constellation’, ఇది భారతదేశానికి మరియు దాని చుట్టూ 1500 కి.మీ ప్రాంతానికి స్వదేశీ నావిగేషన్ సేవలను అందిస్తుంది.
5. D) చెల్లింపుల సంక్షోభాన్ని అధిగమించి, ఆర్థిక వ్యవస్థను సరళీకరించి ప్రపంచ మార్కెట్‌కు అనుసంధానించడం.
- Explanation: సరైనది! 1991లో ఎదురైన తీవ్రమైన విదేశీ మారకద్రవ్య కొరతను తొలగించడానికి మరియు దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థను పోటీ తత్వంతో ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి LPG విధానాన్ని తెచ్చారు.